Markt en regelgeving

De Universele Postdienst (UPD) is in de wet vastgelegd met als doel te zorgen dat het versturen en ontvangen van post voor iedereen in Nederland toegankelijk blijft. De Nederlandse overheid heeft PostNL aangewezen om de UPD uit te voeren.

De UPD ziet toe op de bezorging van geadresseerde postzegelpost in Nederland en daarbuiten. Onder de UPD-dienstverlening vallen: 

  • Brieven met een gewicht tot 2 kilogram
  • Postpakketten met een maximum enkelstuksgewicht van 10 kilogram (buitenland maximaal 20 kilogram)
  • Geregistreerde en verzekerde poststukken

De Postwet 2009 beperkt de UPD-dienstverlening in het binnenland tot enkelstuks post. Internationale partijen bulkpost of -pakketten vallen ook onder de UPD. Voor internationale in- en uitgaande post gelden de regels van de Wereldpostunie (Universal Postal Union, UPU).

Regelgevend kader van de UPD

Op grond van Nederlandse Postwet 2009 heeft de overheid PostNL aangewezen als verlener van de UPD en moet PostNL dagelijks van dinsdag tot en met zaterdag landelijke postbezorging verrichten, behalve op feestdagen. Rouwpost en medische post moeten ook op maandag door PostNL worden bezorgd. Ten minste 95 procent van de UPD-post moet binnen 24 uur worden bezorgd. Daarnaast stelt de wetgeving eisen aan het netwerk van brievenbussen en postkantoren van PostNL. De Postregeling 2009 betreft eisen rondom de tariefregulering, de toerekening van kosten en de financiële administratie en verslaglegging.

Kostentoerekening en andere financiële verplichtingen

PostNL is verplicht om een financiële verantwoording bij te houden voor de activiteiten binnen de UPD. Deze verantwoording moet jaarlijks worden gerapporteerd aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De financiële verantwoording moet worden begeleid door een onafhankelijke accountantsverklaring die onderbouwt dat PostNL de financiële verantwoording van de UPD in overeenstemming met de wettelijke verplichtingen heeft opgesteld. 

Conform de Postwet 2009 geldt er een tariefplafond voor zowel brieven en pakketten die worden verstuurd binnen de UPD. Ook wordt het rendement (return on sales) dat PostNL mag maken op deze dienstverlening gelimiteerd op 10%. Het tariefplafond wordt bepaald door de ACM op basis van diverse factoren, waaronder de ontwikkeling van de UPD-volumes, de consumentenprijsindex (als maatstaf voor inflatie) en zover van toepassing eerdere overschrijding van de rendementslimiet.

PostNL kan vervolgens binnen de tariefruimte die de ACM vaststelt zijn tarieven bepalen. Gebruikelijk is dat de ACM de tariefruimte in september vaststelt, waarna PostNL in oktober zijn nieuwe tarieven publiceert.

PostNL Financiële Verantwoording universele postdienst 2016 PostNL

PostNL Financiële Verantwoording universele postdienst 2015 PostNL

Lees meer over de meest recente tariefwijzigingen

Modernisering van de Universele Postdienst

Op 1 januari 2016 werd de officiële wijziging van de Postwet 2009 tot modernisering en flexibilisering van de UPD-dienstverlening, en het Postbesluit 2009 van kracht. Het Postbesluit 2009 is lagere regelgeving die de algemene bepalingen uit de Postwet 2009 verder uitwerkt. De wijzigingen in de wet stellen PostNL als UPD-verlener in staat de komende jaren zijn locatienetwerk toekomstbestendig te maken door het te laten aansluiten op de ontwikkelingen in de markt en het veranderende gedrag van de klant.

  • In woonkernen met meer dan 5.000 inwoners is binnen een straal van 1.000 meter een voor het publiek bestemde brievenbus. Voor 1 januari 2016 was deze afstandseis 500 meter. Buiten woonkernen met meer dan 5.000 inwoners is binnen een straal van 2.500 meter een voor het publiek bestemde brievenbus.
  • In het Postbesluit is de eis voor het aantal postvestigingen vervallen, de spreidingseisen blijven wel gehandhaafd. Dit betekent dat voor ten minste 95 procent van de Nederlandse inwoners een dienstverleningspunt met volledig assortiment binnen 5 kilometer heeftbeschikbaar is, en dat voor ten minste 85 procent van de inwoners buiten woonkernen met meer dan 5.000 inwoners een dienstverleningspunt binnen 5 kilometer beschikbaar is.
  • In de wet- en regelgeving staat opgenomen dat belangenorganisaties van kwetsbare gebruikers om advies gevraagd moet worden voordat de wijzigingen in het locatienetwerk worden doorgevoerd.

Standpunt PostNL: Toekomstbestendig locatienetwerk